Voeding als verbinding tussen mensen

Food for thought

In 2012 is het eerste Groenplein van Nederland op het Rosariumpark te Krommenie gerealiseerd op initiatief van de ANWB. Het bestaande park werd omgetoverd tot kleurrijk ‘sport en spel-plein’ voor jong en oud. In het hart van het park werd een moestuin aangelegd, speciaal voor de Alzheimer clienten van de Rosariumhorst. De ANWB heeft mij gevraagd deze mensen te begeleiden met het tuinonderhoud. Dit smaakte naar meer en het werd al snel een op maat gemaakt ‘meergangenproject’.

‘Twee keer per week gaan we met elkaar naar de moestuin, lopend, in rolstoel, met rollator of wandelstok. De verhalen gaan dan al gauw over de moestuin ‘van toen’. Die herinneringen van ver terug, die zijn er nog. Maar waar we nu eigenlijk heen gaan (op weg naar de moestuin), die vraag komt met regelmaat terug…

Gedurende de zomermaanden genieten we volop van de moestuin; we zaaien, geven water, wieden onkruid, oogsten, koken met elkaar en delen de maaltijd. Tijdens de gang door het park, naar de moestuin, wijzen we elkaar op (de pracht van) de omgeving. De rozen die bloeien en geuren, het lied van de vogels. Gedurende de 10 minuten die het neemt om bij de moestuin te komen zijn ogen, oren en neus open gaan staan! En is een luikje met herinneringen op een kier gezet….

Wie kan helpt mee met zaaien, aardbeien plukken of schoffelen. Vol trots gaat de oogst in de mandjes van de rollator of op schoot in de rolstoel. Terug gaan we via de binnentuin waar een buitenkweekbak staat. En in de Rosariumhorst zelf staat ook nog een kweekbak met groeilamp erboven. Beide kweekbakken zijn op maat gemaakt zodat je er in een rolstoel aan kunt werken.

In de wintermaanden bekijken we de zaaicatalogi en aan de hand van huidige eetwensen of nostalgische herinneringen maken we met elkaar keuzes voor het nieuwe seizoen. De wintermaanden zijn ook zeer geschikt voor het maken van naambordjes (wat stond daar ook al weer), en voor het aanpassen van de zelfontworpen maquette (wat hebben we waar gezaaid).

Alzheimerpatienten hebben geen baat bij veel prikkels, zeker niet wanneer deze geen onderling verband hebben. Dit maakt mensen onrustig, verward, maar ook moe. Maar wanneer je prikkels in een cluster aanbiedt die allemaal met elkaar te maken hebben, dan geeft dat juist rust. Voor vertrek vertellen waar we heen gaan, herhalen wat we eerder hebben gedaan, ter plekke voelen, ruiken en proeven en bij terugkomst meteen de oogst gebruiken, dat werkt. Mensen zeggen ook dat ze het proeven, dat de eigen oogst beter smaakt dan uit de winkel. De vraag is of dat echt zo is (de smaakpapillen zijn tenslotte ook achteruit gegaan), of dat het fijne gevoel van samen naar de moestuin ze tot deze uitspraak heeft verleid.

De winter van 2012 heeft vele kilo’s Pastinaken opgeleverd. Daar hebben we meerdere malen soep van gemaakt. Iedereen heeft meegeholpen met oogsten, schillen, snijden en in de pan roeren. En dan blijkt iedereen ook ineens veel te kunnen eten! En duidelijk met meer smaak dan wanneer we niet zelf koken. Gaan de meeste mensen na de lunch even dutten, nu helpen ze mee met de afwas en praten met elkaar. De positieve sfeer blijft nog geruime tijd in de lucht hangen, er is meer opgewektheid en dynamiek.

Laatst ben ik met enkele collega’s naar een Lunch & Learn bijeenkomst van VUconnected geweest. Thema was Alzheimer in relatie tot beweging en gezonde voeding. Dat die relatie er is lijkt mij in het geval van mensen met Alzheimer net zo redelijk als bij mensen zonder Alzheimer. Voldoende bewegen in combinatie met gezonde voeding is voor iedereen aan te bevelen.

Maar wanneer we het hele Rosariumhorst moestuinproject met alle initiatieven eromheen projecteren op het welbevinden van de clienten, dan moet ik toegeven dat het de mensen erg goed doet. Dat de ontspannen opgewektheid langdurig aanhoud na moestuinbezoek, dat mensen beter en smakelijker eten, dat alertheid zorgt voor grappen en briljante gedachten. Dat de mensen uitkijken naar je komst en mee willen naar de tuin. Dat iedereen een tomatenplant op de kamer wil. Kortom, dat er ‘reuring’ is.

Het is misschien niet gemakkelijk (financieel, de omgang met Alzheimer en/of qua eetbaar-groen-kennis) een moestuin te onderhouden bij een zorgcentrum, maar ik vind het een streven waard en gun het iedereen van harte; dierbaar = duurzaam!’

 

Erika Meershoek, 23 juli 2013
Bron: www.gidz.net  Erika Meershoek