Spijt-top-vijf van de stervenden

Een verpleegkundige tekende de meest voorkomende punten waar stervenden van hadden en een daarvan is: 'Ik wou dat ik niet zo hard had gewerkt'. Wat zou jou het meeste spijten als dit de laatste dag van je leven was?


Een verpleegkundige in de palliatieve zorg tekende de spijt-top-vijf van stervenden op.
Foto: Montgomery Martin/Alamy

Meer seks of bungee jumping kwamen niet op de lijst voor. Een verpleegkundige in de palliatieve zorg die stervenden in hun laatste dagen heeft bijgestaan, maakte een lijst van de meest voorkomende spijtbetuigingen die we aan het einde van het leven hebben. In de top stond vooral bij mannen: 'Ik wou dat ik niet zo hard had gewerkt'.

Bronnie Ware is een Australische verpleegkundige die verscheidene jaren in de palliatieve zorg heeft gewerkt met patiënten in de laatste 12 weken van hun leven. Ze vermeldde hun openbaringen in een blog Inspiration and Chai, waar zoveel aandacht voor bleek dat ze haar observaties te boek stelde: The Top Five Regrets of the Dying.

Ware schrijft over de fenomenale helderheid die mensen aan het einde van hun leven krijgen, en hoe we van hun wijsheid kunnen leren. ‘Op de vraag of ze spijt hadden van iets, of of ze iets helemaal anders zouden doen, kwamen steeds dezelfde thema’s naar voren.’ zegt ze. 

Hier zijn de top vijf van de stervenden, zoals opgetekend door Ware:

1. Ik wou dat ik de moed had gehad mijn leven te leven zoals ik dat wou en niet zoals anderen van me verwachtten.

‘Dit punt kwam het meeste voor. Als mensen zich realiseren dat hun leven bijna voorbij is en ze terugkijken, is het makkelijk te zien hoeveel dromen niet zijn vervuld. De meeste mensen hebben zelfs niet de helft van hun dromen verwezenlijkt en moesten sterven in de wetenschap dat dat kwam door keuzes die ze gemaakt of niet gemaakt hadden. Gezondheid geeft vrijheid en dat realiseren velen zich pas als ze niet meer gezond zijn.’ 

2. Ik wou dat ik niet zo hard had gewerkt.

‘Dit zeiden alle mannelijke patiënten die ik heb verpleegd. Ze hebben de jeugd van hun kinderen gemist en het gezelschap van hun partner. Vrouwen spraken er ook over maar daar de meesten van een oudere generatie waren, waren veel vrouwen geen kostwinner. Alle mannen die ik heb verpleegd, hadden zeer veel spijt dat ze zo’n groot deel van hun leven in de tredmolen van het werk hebben gezeten.’

3. Ik wou dat ik de moed had gehad om mijn gevoelens te uiten.

‘Veel mensen hebben hun gevoelens onderdrukt om de vrede te bewaren. Het resultaat was dat ze zich tevredenstelden met een middelmatig bestaan en nooit zijn geworden wie ze werkelijk waren. Veel van hen kreeg ziektes die verband houden met de bitterheid en rancune die ze daardoor in zich hadden.’ 

4. Ik wou dat ik het contact met mijn vrienden had onderhouden.

‘Vaak beseften ze pas volledig het mooie van oude vrienden in de weken voor hun dood en het was niet altijd mogelijk ze terug te vinden. Ze raakten zo verstrikt in hun eigen leven dat ze gouden vriendschappen in de loop der tijd hadden laten verwateren. Velen hadden spijt dat ze niet zich de tijd en moeite voor vriendschappen hadden getroost die ze waard zijn. Iedereen mist zijn vrienden als hij sterft.’

5. Ik wou dat ik mezelf had toegestaan gelukkiger te zijn.

‘Dit kwam verbazend vaak voor. Heel veel beseffen pas aan het einde van het leven dat geluk een keuze is. Ze waren blijven steken in oude patronen en gewoontes. Het zogeheten 'gemak' van vertrouwdheid overheerste in hun emoties, en in hun fysieke bestaan. Door de angst voor verandering pretendeerden ze naar anderen toe dat ze tevreden waren, terwijl ze diep in hun hart er naar verlangden eens echt te lachen en weer gekkigheid uit te halen in hun leven.’ 

Wat is jouw grootste spijt tot nu toe, en wat ga je doen of veranderen voordat je sterft?



Auteur: Susie Steiner  voor de guardian.co.uk, Woensdag 1 februari 2012
't Vertalerscollectief