Biopiraterij, patenteren van de natuur



Terwijl men intellectuele eigendomsrechten en onlinepiraterij probeert te bestrijden door internationale gestandaardiseerde verdragen, is men zich nauwelijks bewust van de implicaties op het gebied van voeding.  

Een handvol multinationals lobbyt onuitputtelijk om nieuwe wetten erdoor te krijgen, die patenten op genetisch gemanipuleerde organismen erkennen. Met deze ‘patenten op de natuur’ proberen ze de biosfeer om ons heen te monopoliseren.  

Ontdek meer over het proces om natuur te patenteren en wat het betekent voor het voedselaanbod in de wereld.  

“Open Seeds”, video over biopiraterij en het patenteren van natuur


Bron: http://www.youtube.com/watch?v=tPMd4u1MCDg&feature=player_embedded 

De laatste maanden is protest gerezen tegen Amerikaans wetsvoorstellen:

  • Stop Online Piracy Act (SOPA) dat de Amerikaanse justitie en auteursrechthebbenden mogelijkheden moet geven om online uitwisseling van auteursrechtelijk beschermde bestanden en online handel in namaakproducten tegen te gaan.
  • PROTECT IP Act (PIPA), dat de Amerikaanse overheid en houders van auteursrechten en handelsmerken mogelijkheden moet geven om websites aan te pakken die materiaal dat auteursrechtelijk bescherm is illegaal doorgeven.
  • En het internationale Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA), een internationaal handelsverdrag op het gebied van intellectuele eigendomsrechten dat in november 2010 door de EU is aangenomen.

Burgerlijke vrijheden en vrije nieuwsgaring op het internet zijn natuurlijk heel belangrijk.

Een nog fundamenteler deel van ons leven is bezig in handen te komen van enkele internationale megacorporaties. Bijna niemand weet dat door een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof uit 1980 voor het eerst mogelijk werd om ‘natuur’ te patenteren met het doel winst te behalen.

In de zaak ‘Diamond versus Chakrabarty’ vroeg ene Chakrabarty patent aan voor een door hem genetisch gewijzigd micro-organisme dat in staat was ruwe olie af te breken [2]. Het werd een waar gevecht.

Het Hooggerechtshof oordeelde met nipte meerderheid dat levende micro-organismen patenteerbaar waren onder 35 U.S.C. § 101. Men kon op levende organismen patent aanvragen, zolang ze genetisch waren gewijzigd in iets ‘nieuws’.

De implicaties van deze uitspraak zijn verreikend gebleken.

In de jaren volgend op de Diamant v. Chakrabarty beslissing, ontstond een volledige nieuwe industrie in het privatiseren van stukjes natuur. Patentbescherming vormde een economische stimulans voor genetisch gemanipuleerde voeding. Volgens Monsanto, een chemiebedrijf uit de VS,  een veelbelovend instrument om in meer voedsel te voorzien en theoretisch een einde te kunnen maken aan de honger in de wereld.

Het eerste genetisch gemodificeerde (GM) gewas dat met behulp van biotechnologie tot stand kwam was de Flavr Savr™-tomaat. Deze tomaat werd in Amerika door de ‘Food and Drug Administration’ goedgekeurd ter consumptie in 1992 [3]. ‘GM voedsel’ werd een begrip. Steeds meer gewassen volgden. In Amerika is nu een meerderheid van alle sojabonen, maïs en katoen, van genetisch gewijzigde origine.

In 1997 kwamen problemen naar voren in Saskatchewan, Canada, die inherent zijn aan het patenteren van gewassen en GM technologie. In de slaapstad Bruno ontdekte boer Percy Schmeiser, dat zijn eigen koolzaadvelden waren besmet met het genetisch gemanipuleerde koolzaadgen, bekend onder de naam "Roundup Ready Canola”[4].

Verbazingwekkend genoeg vervolgde Monsanto, het agrochemische bedrijf dat het patent bezat voor Roundup Ready Canola (RRC), Schmeiser. RRC is een koolzaadvariant, die resistent is tegen Roundup, een herbicide dat ook door Monsanto werd gemaakt. Het gen voor resistentie tegen Roundup is ingebouwd.

Percy Schmeiser betaalde geen licentiekosten of patentenrechten voor het ‘gebruik’ van RRC. De boer beweerde dat hij helemaal geen zaad van Monsanto had gebruikt, dat er sprake moest zijn van bestuiving vanaf andere akkers door vogels, wind en insecten. In 1998 begon het proces Monsanto versus Percy Schmeiser. De claim was dat Monsanto recht had op licentievergoedingen, ook als de betreffende planten het gen toevallig hadden verkregen.

Na een één jaar wettelijke strijd tegen Monsanto dreigde de kleine landbouwcorporatie van Schmeiser bankroet te gaan. De zaak werd uitgevochten tot aan de Canadese Hoge Raad.  Uiteindelijk won Schmeiser. Monsanto moest de proceskosten betalen en de GM gewassen opruimen van de bevuilde akkers.

In India hebben sinds de introductie van GM gewassen van Monsanto honderdduizenden kleine boeren zelfmoord gepleegd[5]. Men kan rustig spreken van een GM genocide epidemie[6]. De boeren werd een sprookjesverhaal voorgehouden. ‘Magische’ zaden zouden zorgen voor grotere oogsten en veel geld opbrengen. Ze tekenden contracten en zaten eraan vast.

Omdat meer dan de helft van de boeren ongeletterd is en de overheid de 'moderne landbouw' stimuleerde trapten veel boeren in de val. Boeren kregen korte tijd gratis zaden, kunstmest en bestrijdingsmiddelen. De oogsten waren in het begin overvloediger. Maar na zo'n tien jaar werden de opbrengsten lager.

Omdat de GM zaden van Monsanto met ‘terminator technologie’ zijn ontwikkeld kunnen zaden van het ene jaar het volgende jaar niet gebruikt worden. Boeren werden dus gedwongen ieder jaar opnieuw exorbitant hoge prijzen te betalen aan de biotechnologische reus. De combinatie van de dure zaden, dure pesticiden en mislukte oogsten zorgden voor droge grond, wurgende schulden en wanhoop.   


Dokter Vanadana Shiva is een Indiaas wetenschapper, milieudeskundige, kwantumfysicus en activist, die zich heeft gespecialiseerd in onafhankelijk onderzoek naar de ecologische en sociale thema's van onze tijd. Ze waarschuwt in haar boeken tegen het dominante paradigma van niet-duurzame GM landbouw. Ze spreekt zich uit tegen biotechnologische bedrijven die patent proberen te krijgen op gewassen, met haar boek Monocultures of the mind.

Vandana Shiva heeft tot in detail onderzocht wat de gevolgen zijn van de toekenning van ‘intellectueel eigendomsrecht’, het patenteren van gewassen en de monopolisering van de fundamentele hulpbronnen die daarna niet toevallig optrad [7]. Integendeel, dit is iets dat bewust is ontworpen.

Shiva vindt het een enorme ‘prestatie’ die de gigantische biotechnologische multinationals hebben verricht. Wat de gevolgen waren van de toekenning van het intellectuele eigendomsrecht verschuilt zich achter bureaucratische instellingen als het World Trade Organization en onschadelijk klinkende overeenkomsten als het Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights.

Shiva is van mening dat de mensen moeten protesteren tegen multinationals als Monsanto die onze biosfeer willen patenteren.

Volgens de ‘National Biodiversity Diversity Authority’ in India heeft Monsanto biopiraterij gepleegd, door een GM aubergine te kweken, op basis van een natuurlijke variant die in India werd verbouwd, zonder daarvoor wettelijke toestemming te vragen [8].

Dokter Vandana Shiva promoot het concept ‘Open Seeds’. In plaats van het kijken naar patenteerbare organismen moeten we een fundamenteel begrip krijgen van wat ‘leven’ is. Alle natuur, gewassen en organismen zijn gemeenschappelijk bezit van alle mensen op de aarde.

Shiva richtte Navdanya [9] op, een nationale beweging voor de bescherming van de diversiteit en de integriteit van bestaansmiddelen, vooral van inheemse zaden. Zij noemt de GM zaden en de politieke, de sociale  en ecologische gevolgen ervan ‘zaden van suïcide en slavernij’. Ze roept iedereen op te kiezen voor ‘zaden van leven en zaden van vrijheid en hoop’ .

Zeker, het zal het een lastige strijd zijn om deze kwestie onder de aandacht van publiek te brengen, dat zich nauwelijks bewust is wat GM voedsel is, laat staan wat de wettelijke gevolgen zijn van de mogelijkheid om natuur te patenteren. Wanneer steeds meer mensen worden bereikt door organisaties à la Navdanya, zullen de aantallen mensen die zich verzetten tegen de privatisering van onze biosfeer zeker toenemen.  

Zoals altijd ligt de echte macht bij de consumenten. Zij kunnen de strijd winnen, alleen al door hun recht op te eisen, hun vrijheid om te kiezen waarvandaan zij hun voedsel kopen. Dit werd vorige maand klink en klaar gedemonstreerd in Duitsland [10].

[1] http://www.youtube.com/watch?v=U8uO9bw1TNw
[2] http://supreme.justia.com/cases/federal/us/447/303/case.html
[3] http://www.fda.gov/Food/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/Guidance...
[4] http://www.percyschmeiser.com/
[5] http://www.youtube.com/watch?v=q4RA4hbNRkY
[6] http://www.dailymail.co.uk/news/article-1082559/The-GM-genocide-Thousand...
[7] http://www.youtube.com/watch?v=yYwOTLopWIw
[8] http://www.youtube.com/watch?v=KmIBvA1Tf20
[9] http://www.youtube.com/watch?v=CfNCCJECpss
[10] http://www.youtube.com/watch?v=UqRbziwzVkk