Vaticaanse bank: Het Instituut voor Religieuze Werken



Op de ochtend van 17 juni 1982 werd het dode lichaam van Roberto Calvi, directeur van de Banco Ambrosiano, bijgenaamd ‘Gods Bankier’ aangetroffen, bungelend aan een strop onder de Londense Blackfriars brug. Met zijn handen vastgebonden op zijn rug en een steen in zijn jaszak, was de officiële lezing van zelfmoord ongeloofwaardig. Toch duurde het twintig jaar voordat uit onderzoek van zijn stoffelijke resten bleek, dat Roberto Calvi niet door ophanging om het leven was gekomen. De aanvankelijke conclusie, dat het ging om moord, uitgevoerd door of namens de P2 Vrijmetselaarsloge werd  hierdoor bevestigd.  Maar tot de dag van vandaag is (zijn) de moordenaar(s) nog niet gepakt.

De Blackfriars brug verbindt Londen met de ‘Square Mile’,  het financiële centrum en bij steeds meer mensen bekend dat het wordt gecontroleerd door de Rothschilds. Calvi was zoals gezegd directeur van de Italiaanse Banco Ambrosiano. Onmiddellijk na zijn dood bleek, dat er uit de reserves 1,3 miljard dollar was verdwenen uit de boeken. Een groot deel van het verdwenen geld werd later ‘teruggevonden’ op rekeningen die van de Vaticaanse Bank IOR (Instituut voor Religieuze Werken) waren. Deze bank komt later aan de orde, eerst wordt de rol van de vrijmetselaarsloge P2 belicht.


Paus Benedictus XVI met de 78ste grootmeester en prins van de orde van Malta

De geschiedenis van de P2 loge is sterk verbonden met het fascisme van Mussolini en Hitler. Onmiddellijk na de tweede wereldoorlog werden hooggeplaatste Nazi’s met steun van de Britse en Amerikaanse geheime dienst door het Vaticaan via de zogeheten ‘Ratlines’ geholpen Duitsland te ontvluchten. Via deze Ratlines werden zo’n 30.000 Nazi’s naar de V.S., Groot Brittannië, Canada, Australie, Nieuw Zeeland en vooral naar Zuid Amerika overgebracht.  Onder hen bevonden zich Klaus Barbie, de wrede Gestapo officier, bekend als de ‘slager van Lyon’, Franz Stangl, commandant van het vernietigingskamp Treblinka, Gustav Wagner, commandant van het vernietingskamp Sobibor, Alois Brunner, een beruchte leider van het Joodse deportatieprogramma, Adolf Eichmann, de hoofdarchitect van de Holocaust, Joseph Mengele, de beruchte ‘arts’ van Auschwitz en Vice-Fuhrer Martin Bormann. Ongelofelijk, maar waar, er werd zelfs een complete Waffen SS divisie van 8.000 man naar Engeland gesmokkeld, om daar een vrije vestigingsstatus te krijgen. Deze en andere SS’ers werden ingeschakeld in een top geheime operatie onder leiding van Allen Dulles, de eerste CIA chef. Het plan hier achter was om anti communistische operaties in Europa uit te voeren.

Zorgen over de groeiende communistische invloed in Italië, had in 1956 de oprichting van Operatie Gladio tot gevolg. De naam was afgeleid van het korte zwaard dat tweeduizend jaar eerder door de Romeinse legionairs werd gebruikt. Het Gladio netwerk heeft in zijn bestaan meer dan 15.000 mensen ingeschakeld, waaronder de eerdergenoemde SS’ers voor het uitvoeren van de operaties.

Het Gladio netwerk was de gewapende tak, maar de geheime vrijmetselaars loge ‘Propaganda Due’(P2) vormde ‘de schaduwregering’, die kon beschikken over Gladio. Licio Gelli, bekend onder de naam ‘de marionettenspeler’, leidde P2. Gelli had tijdens de tweede wereldoorlog voor Mussolini en Hermann Goering al de nodige hand en spandiensten verleend. Ondanks het duistere verleden van Gelli was de P2 loge kennelijk erg aantrekkelijk, want bij een inval in het huis van Gelli na de dood van Calvi werden er ledenlijsten gevonden. Hierop stonden meer dan 900 namen onder wie belangrijke ambtenaren, politici, hoge militairen van wie vele betrokken waren bij de Italiaanse geheime dienst en ook vooraanstaande Roomse geestelijken.  Ook de Silvio Berlusconi stond op die lijst, hoewel hij in die tijd nog niet actief was in de politiek. Een ander bekend lid van de P2 loge was Victor Emanuel van Savoye het familiehoofd van het Huis Savoye, het afgezette koningshuis van Italië. Voor de uitvoering van de operaties van het Gladio netwerk had Gelli formele steun van NATO commandant Alexander Haig en de Nationale Veiligheidsadviseur Henri Kissinger. De financiële steun kwam van  P2 lid Roberto Calvi, die aan ‘zijn’ Banco Ambrosiano enorme bedragen onttrok en daarbij de Vaticaanse Bank het Instituut voor Religieuze werken als bondgenoot had om het geld via die bank wit te wassen. De bedragen waren dermate omvangrijk, dat de grote Banco Ambrosiano in voortdurend grotere financiële problemen geraakte.

De moord op de Italiaanse premier Aldo Moro schokte in 1978 de hele wereld. Deze zou zijn gepleegd door de zogenaamde Rode Brigades, een pro-Sovjet groepering. In werkelijkheid, zo is later gebleken, is P2 verantwoordelijk voor de moord op Moro. Aldo Moro zou zijn vermoord vanwege zijn plan om de populaire  Italiaanse Communistische Partij PCI op te nemen in zijn kabinet. Een plan dat scherp werd afgekeurd door Henri Kissinger.

Enkele maanden na de moord op Moro werd Albino Luciani verkozen tot Paus Johannes Paulus I. Diens voornemen om schoon schip te maken met de Vaticaanse Bank werd niet in dank ontvangen door hooggeplaatste personen binnen het Vaticaan zoals Bisschop Paul Marcinkus. Johannes Paulus I  werd dertig dagen na zijn benoeming dood aangetroffen. Onderzoek van zijn ingewanden waren niet mogelijk, omdat deze in het mummificatieproces onmiddellijk zouden zijn verbrand. Johannes Paulus I, werd opgevolgd door de ‘Poolse’ paus Johannes Paulus II, die de positie van Marcinkus onaangetast liet. Ook omdat Marcinkus een bondgenoot was in zijn streven om een einde te maken aan het communistische bewind in Polen door het centrum van verzet, de vakbeweging Soldarinocz, met geld te ondersteunen.  De boeken van de Vaticaanse Bank bleven gesloten en vragen bleven onbeantwoord, ook na de kwestie Banco Ambrosiano, waarin de Vaticaanse Bank een evident belang had. Ondanks de ontkenning van elke betrokkenheid keerde de Vaticaanse Bank wel 250 miljoen dollar uit aan benadeelde klanten van de Banco Ambrosiano.

In 2011 werd Vaticaan BV gepubliceerd, geschreven door de Italiaan Nuzzi, op basis van een onderzoek van documenten, bewust aan hem nagelaten door de Roomse geestelijke Dardozzi.

 Boek door Nuzzi

Deze documenten bevatten duidelijke aanwijzingen over de witwaspraktijken door de Vaticaanse Bank het Instituut voor Religieuze Werken (IOR), over het fungeren als belastingparadijs, nepotisme, misbruik van toevertrouwde gelden en giften en over meer zaken, die deze bank in een duister daglicht plaatsen. Pogingen tot onderzoek naar genoemde praktijken liepen tot dusver echter steeds vast omdat de bank zich op zijn buitenlandse status beroept. (Vaticaanstad is een soevereine staat)

Het Europees Parlement omschreef de situatie rondom de Vaticaanse bank al in 2004 als veel erger dan die van de belastingparadijzen. De druk op het Vaticaan om de internationale regels van transparantie te honoreren is de afgelopen jaren steeds verder opgevoerd. In het boek Vaticaan BV wordt duidelijk gemaakt dat het bijzonder eenvoudig is om een rekening onder nummer, dus niet verbonden aan een persoon, te openen bij de Vaticaanse Bank IOR, mits je de juiste ingangen had.  Rekeningen onder nummer zijn bij uitstek geschikt om geld te onttrekken aan het oog van de belastingdiensten.

Over de recente ontwikkelingen rond het Instituut voor Religieuze werken stond in Der Spiegel Online op 2 juli 2012 een interessant artikel, dat hieronder volgt:

Er dreigt een nieuw schandaal voor de Katholieke Kerk en dit keer draait alles om geld. Hooggeplaatste functionarissen binnen het Vaticaan strijden om de toekomst van de Vaticaanse bank.

Terwijl sommigen pleiten voor volledige transparantie kunnen dubieuze transacties uit heden en verleden het imago van de Kerk ernstig beschadigen.

Op 5 juni jongstleden was oud-topman van het Instituut voor Religieuze Werken Gotti Tedeschi op weg naar het Vaticaan waar hij documenten hoopte te overhandigen aan een vertrouweling van de paus. De 67-jarige bankier miste de sneltrein naar Rome omdat er vier carabinieri op hem stonden te wachten toen hij zijn huis verliet. De agenten van de Italiaanse militaire politie doorzochten zijn huis en zijn kantoor in Milaan.

Justitie in Italië kreeg door middel van de in beslag genomen documenten onder meer inzicht in wat er zich achter de schermen afspeelde bij de Vaticaanse bank. Het geheime dossier bevat onder meer verwijzingen naar anonieme bankrekeningen en dubieuze transacties. Ook is te lezen hoe bankmedewerkers van de Kerk de Europese antiwitwaswetgeving omzeilden.

Een mogelijk motief

Het drama dat zich in het Vaticaan ontvouwt bereikt mogelijk snel een hoogtepunt. Eerst zorgden de onthullingen van ‘il corvo’, de raaf, over het leven van een omsingelde en uitgeputte paus Benedictus XVI maandenlang voor onrust. Vervolgens werd de persoonlijke butler van de paus, Paolo Gabriele gearresteerd op verdenking van het lekken van pauselijke correspondentie naar de pers. Het schandaal rond Gotti Tedeschi biedt een mogelijk motief voor de Katholieke soapopera: geld.

 Tedeschi

Tedeschi moest de Vaticaanse bank transparanter maken, maar daar waren enkele machtige personen binnen de Romeinse Curie, het bestuursapparaat van de paus, het niet mee eens. Verschillende hooggeplaatste functionarissen binnen de Curie zagen de bank als een trust voor clandestiene geldtransacties. Naast de Kerk zouden de maffia en corrupte politici en corporaties er ook gebruik van maken. In één van zijn notities schrijft Tedeschi: “Ik heb dingen gezien in het Vaticaan waar ik bang van word.”

De zogeheten VatiLeaks-affaire zou de reputatie van de Heilige Stoel ernstig kunnen beschadigen. Uit interne stukken van 22 mei blijkt dat een lid van de raad van toezicht van de bank meedeelt aan het Staatssecretariaat van het Vaticaan dat het Instituut voor Religieuze Werken momenteel ‘in een extreem kwetsbare en onveilige positie’ verkeert en dat er ‘direct gevaar dreigt’. Witwas-experts van de Raad van Europa zijn bezig met een onderzoek naar de witwaspraktijken binnen het Vaticaan.

Gotti Tedeschi vertelde openbaar aanklagers wie hij naast paus Benedictus XVI vertrouwde binnen het Vaticaan en wie niet. De bankier zou kardinaal-staatssecretaris Tacisio Bertone hebben aangewezen als de leider van zijn ‘vijanden’. Zo zou Bertone er alles aan hebben gedaan om de bankrekeningen van de Curie verborgen te houden voor de Italiaanse autoriteiten. Tedeschi benadrukte dat het Vaticaan nooit van de zwarte lijst van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling zal geraken wanneer de lijn van Bertone wordt voortgezet.

Leiders in rep en roer

Fabio Palazzo, Tedeschi’s advocaat, wil niet ingaan op de details van de ondervragingen en de inhoud van de documenten die in beslag zijn genomen, maar zegt wel dat er geen reden was om Tedeschi af te zetten als topman van de bank.

De leiders van het Vaticaan zijn in rep en roer. Aartsbisschoppen en kardinalen vinden het maar niets dat de Italiaanse justitie haar neus in hun geheime operaties steekt. Woordvoerder van de paus Federico Lombardi heeft de Italiaanse politiediensten openlijk gewaarschuwd hun activiteiten te staken en de ‘soevereine rechten van de Heilige Stoel’ te respecteren.

Al meer dan 40 jaar is het Instituut voor Religieuze Werken, opgericht in 1942, geregeld verwikkeld in schandalen, waaronder het omkopen van politieke partijen, het witwassen van geld van de maffia en dan zijn er nog de anonieme bankrekeningen.

Eenieder die zich verdiepte in de illegale activiteiten van de Vaticaanse bank moest het bekopen met zijn leven of belandde in de gevangenis. Ondanks alle plechtige beloftes blijft de bank van de paus een paradijs voor witwassers. De bank bevindt zich niet op een één of ander Caaibisch eiland, maar midden in Europa, in het hart van Rome.

Het hoofdkwartier van de bank bevindt zich in de middeleeuwse verdedigingstoren Niccolò V, precies naast het Apostolisch Paleis, het officiële woon- en werkpaleis van de paus. Het afgelopen boekjaar heeft het Vaticaan bijna 15 miljoen euro verlies geleden. Dat is het grootste verlies in jaren.

Sporen uitwissen

Toen de bank in de tachtiger jaren onder leiding stond van aartsbisschop Paul Casimir Marcinkus werden wapens verkocht aan de Milanese bankier Robert Calvi en financier van de maffia Michele Sidona. Drugsgeld van de maffia werd door de Vaticaanbank witgewassen en christelijk conservatieve Italiaanse politici werden omgekocht. Beide bankiers konden het niet navertellen.

Marcinkus werd opgevolgd door Angelo Caloia. De witwaspraktijken werden onder hem uitgebreid en de controversiële Italiaanse oud-premier Giulio Andreotti kreeg de beschikking over geheime bankrekeningen. Wekelijks bracht Caloia koffers vol geld naar het Vaticaan met donaties van Italiaanse bedrijven in ruil voor bescherming.

Pas drie jaar geleden kwamen de praktijken aan het licht en werd Caloia door paus Benedictus XVI uit zijn functie gezet. Voor zijn dood in 2003 verzamelde economisch expert van het Vaticaan Renato Dardozzi meer dan 4000 belastende documenten.

Tedeschi wachtte een moeilijke taak. Hij wilde de bank transparanter maken, maar doorgewinterde bankiers van de Kerk en leden van de Curie waren niet van plan hun lucratieve handel zomaar op te geven.

In 2009, hetzelfde jaar waarin Gotti Tedeschi werd benoemd tot topman van het Instituut voor Religieuze Werken, opende de bank een rekening bij de Milanese vestiging van de Amerikaanse bank JPMorgan Chase. Vanaf dat moment vloeiden dagelijks vele miljoenen van het kantoor van JPMorgan in Milaan naar het kantoor van JPMorgan in Frankfurt, waar de Vaticaanbank ook een rekening had. De rekeningen werden onder meer gebruikt om grote sommen geld afkomstig van dubieuze bronnen wit te wassen.

De Italiaanse financiële toezichthouders kwamen de transacties pas op het spoor toen de bank een rekening opende bij Credito Artigiano. In 2010 werd €23 miljoen overgemaakt van verschillende bankrekeningen zonder de rekeninghouder of het doel van de transactie te vermelden. Zo’n €20 miljoen werd overgemaakt naar de rekening van het Vaticaan bij de vestiging van JPMorgan in Frankfurt terwijl de resterende €3 miljoen was bedoeld voor een andere bank in Rome.

Financiële storm

De tegoeden werden door de toezichthouders bevroren. Er werd een onderzoek ingesteld naar Gotti Tedeschi en Paolo Cipriani, de algemeen directeur van het Instituut voor Religieuze Werken, wegens overtreding van de antiwitwaswetgeving. De paus nam een aantal maatregelen waarop de tegoeden weer werden vrijgegeven.

De Vaticaanbank is inmiddels echter onder de loep genomen door witwas-experts van de Raad van Europa in Straatsburg. Ondertussen gaat het onderzoek van openbaar aanklagers in Rome ook door. Inmiddels is de hulp ingeroepen van de Duitse justitie.

Belastingparadijs

De bankrekening van het Instituut voor Religieuze Werken werd begin dit jaar afgesloten door JPMorgan. Daarop zei kardinaal-staatssecretaris Bertone,  dat de Vaticaanbank alleen nog mag worden geëvalueerd met zijn toestemming. Kardinaal Nicora, de man die de nieuwe financiële waakhond van het Vaticaan moest worden, was niet blij. In een brief aan Bertone schreef hij: “We nemen op deze manier een stap terug en blijven een belastingparadijs.”

Uit een vertrouwelijke memo die werd gelekt naar Il Fatto Quotidiano blijkt hoe ernstig de situatie binnen de hoogste gelederen van het Vaticaan is. De krant beweert dat de memo afkomstig is uit de top van de Heilige Stoel, wellicht zelfs van iemand die dichtbij Georg Gänswein, de persoonlijke secretaris van de paus, staat.

Woordvoerder van de paus Lombardi deed afgelopen donderdag iets wat nog nooit is voorgekomen in de geschiedenis van het Instituut voor Religieuze Werken: hij nodigde journalisten uit voor een bijeenkomst in de middeleeuwse toren waarin de bank huist.

Het werd al snel duidelijk hoe serieus ‘Gods bankiers’ hun taak nemen. Vragen? Het liefst in geschreven vorm. Camera’s? Nee. Opnameapparatuur? Verboden. De kluis? Verboden terrein. Ironisch genoeg droeg bankdirecteur Cipriani een t-shirt met daarop het woord ‘antiwitwas-expert’.

Bron: Der Spiegel Online 2 juli 2012

Zo blijkt dat het Romeins religieuze machtsinstituut, de behoeder van het Christelijke geloof en moraal, zelf tot op het bot is aangetast, niet alleen door seks, maar ook door geld. Twee zaken waarover door het instituut voortdurend voor meer ethiek en integriteit werd gepredikt, zoals onlangs in de encycliek Caritas in Veritate van de hand van Paus Benedictus XVI. Verder wordt ook duidelijk, dat de Roomse kerk haar rol speelt in het internationale netwerk van de elite. Volgens auteur en onderzoeker Eustace Mullins zou de Roomse kerk al in 1823 onder financiële controle van de Rothschilds zijn gekomen, toen de kerk in geldnood een beroep hen deed.  Het wordt hoog tijd dat, in het belang van de geestelijke vrijheid van veel mensen, hierover volledig opening van zaken komt.



© Ad Broere
Dit is een hoofdstuk is uit het derde boek van Ad Broere, dat in het najaar van 2012 wordt verwacht.