Big Brother gebruikt ook uw mobieltje


AMSTERDAM - De politie weet waar u gisteravond was. Althans: ze kán het weten. Door uw mobiele telefoongegevens op te vragen, is de politie tegenwoordig in staat de bewegingen van elke burger na te gaan. Maar hoe zit het met de privacy?

Buurtonderzoeken, geurproeven, media-aandacht: de politie IJsselland had alles geprobeerd om de moord op Jan Karsten (53) uit het Overijsselse Vroomshoop op te lossen. Maar niets lukte. En dus greep het onderzoeksteam een nieuw middel aan: de sms-bom.
,,Het onderzoek zat op dood spoor,’’ zegt Wim Dierkx van de politie IJsselland. ,,We hebben bij de telecombedrijven de gegevens opgevraagd van alle telefoons die rond het tijdstip van de moord in de buurt van de plaats-delict waren. Dat bleken er 376. We hebben naar alle telefoons een sms gestuurd, met het verzoek contact op te nemen.’’
De politie heeft de sms-bom ontdekt. De doorbraak van het nieuwe opsporingsmiddel kwam in 2005, na ernstige rellen rond het voetbalduel Feyenoord-Ajax: het korps Rotterdam- Rijnmond sms’te een getuigenoproep naar tienduizenden fans die volgens telefoongegevens die middag in of rond het Feyenoord-stadion waren. Inmiddels wordt het middel bijna maandelijks ingezet. Het is één van de manieren waarop de politie telecomgegevens gebruikt. ,,Voorheen was dit not done in Nederland,’’ zegt jurist Bart Schermer, gespecialiseerd in de verhoudingen tussen privacy en opsporing. ,,Na de aanslagen van 11 september is dat omgeslagen. De overheid vindt dat alle gegevens die we hebben, mogen worden gebruikt als dat nodig is. Veiligheid gaat boven alles. Politie en justitie gebruiken het middel steeds vaker en gaan ook steeds ietsje verder.’’
Zo hield de politie IJsselland het vorig jaar niet bij het versturen van 376 sms’jes. Ongeveer 150 personen reageerden op het bericht, de rest niet. ,,Daar hebben we vervolgens zélf contact mee opgenomen,’’ zegt Wim Dierckx van het korps. ,,Het is toch opmerkelijk als je niet reageert op zo’n bericht van de politie. Je bent dan natuurlijk niet meteen verdacht, maar opmerkelijk is het wel.’’
En daar gaat het fout, zegt Bart Schermer. ,,Dit laat nu precies zien hoe de politie de
bewijslast langzaam omdraait. Wat zegt het dat iemand niet reageert op een sms-bericht van de politie? Alsof daar iets verdachts aan is. Nog even en de politie beperkt zich tot het benaderen van mensen die ergens ‘in de buurt’ waren - en die mogen dan maar uitleggen dat ze onschuldig zijn.’’
Een vergezocht scenario? Redmar Kooistra uit Woerden weet beter. Een paar weken geleden werd hij gebeld door de politie, die een afspraak met hem wilde maken. ,,De agent bleek mij te willen horen op verzoek van de Belgische politie. Hij vroeg of ik op 14 april 2006 in België was geweest,’’ zegt Kooistra, in het dagelijks leven journalist. ,,Dat klopte: ik reed die dag door België, op de terugweg van een reis naar Frankrijk.’’
Op dezelfde dag was vlakbij Kortrijk een inbraak gepleegd en een auto gestolen, vertelde de Haarlemse agent. De Belgische politie had gecontroleerd welke mobiele telefoons in de buurt van de plaats delict waren geweest en die van Kooistra zat daar bij. ,,Vervolgens moest ik uitleggen waarom ik op dat moment in Kortrijk was, en of ik dat ook kon bewijzen. Dat heb ik gedaan, met mailtjes en documenten. Pas later dacht ik: waarom moet ik eigenlijk mijn onschuld aantonen, terwijl niets erop wijst dat ik iets heb misdaan?’’ Het is de omgekeerde wereld, vindt ook jurist Schermer. ,,Het idee zou moeten zijn dat je onschuldig bent, zolang niet anders is aangetoond. Nu moet je langzamerhand zelf aantonen dat je iets níet hebt gedaan. Omdat je toevallig op het verkeerde moment op een bepaalde plek was. Dat moet toch niet de manier worden waarop de politie misdrijven oplost?’’
De politie IJsselland blijft onverdeeld positief. De 376 sms’jes over de moord op Jan Karsten leverden niets bruikbaars op, maar ook geen klachten. ,,Voor hetzelfde geld hadden we beet gehad. We hebben mensen keurig benaderd en uitgelegd waarom we dit deden. Niemand was er boos om.’’

 


Bron: Algemeen Dagblad, 18-05-2008
 





©2007 www.wijwordenwakker.org